18- Daagse culturele rondreis door Ladakh in India met bijwonen van Boeddhistisch kloosterfestival in Tak-Tak

Tijdens deze culturele rondreis bezoeken we Ladakh dat in de Indiase Himalaya ligt en ook wel 'klein Tibet' wordt genoemd. Deze bijnaam is te danken aan het adembenemende landschap, dat grote overeenkomsten met het buurland vertoont, maar ook aan de talrijke boeddhistische kloosters en paleizen die hier in oorspronkelijke staat bewaard zijn gebleven. Deze reis is dus geschikt voor mensen die geïnteresseerd zijn in de boeddhistische cultuur, maar ook natuurliefhebbers komen hier aan hun trekken. Het fotogenieke landschap van de Himalaya lijkt ieder uur te veranderen en levert fantastische plaatjes op, al is de weidsheid van de omgeving natuurlijk nooit op een enkele afbeelding vast te leggen. Vooral de omgeving van het Pangong meer is hier een goed voorbeeld van. Tijdens de reis komen we over de hoogste pas die voor motorvoertuigen bereikbaar is, de Khardung-La (5.359 m.). Hier heb je inderdaad het gevoel je op het 'dak van de wereld' te bevinden. Om de reis nog completer te maken reizen we ook naar de vallei van Dha Hanu en Nubra om het alledaagse leven van de plaatselijke bevolking in deze afgelegen regio te bewonderen.

Onze reis start met een vlucht naar Delhi, waar we een dag door de stad worden rondgeleid en de mooiste bezienswaardigheden bezoeken. Vervolgens vliegen we door naar Leh, de hoofdstad van Ladakh. We raden aan om het na aankomst rustig aan te doen. Omdat we de komende dagen boven de 3.000 meter slapen, is het ook raadzaam veel te drinken en geen alcohol te gebruiken. Hierdoor wordt de kans veel kleiner dat je last van hoogteziekte krijgt. Vanuit Leh bezoeken we verschillende oude paleizen en kloosters, waaronder die van Shey, Thikse en Hemis evenals het minder bekende Likir klooster en het palies van Stok. We bezoeken het spectaculair gelegen klooster van Lamayuru en het indrukwekkende eeuwenoude Alchi klooster complex. Ook bezoeken we de streek waar de boeiende Dha-Hanu bevolking leeft. Bij Tak-Tak gompa of in Phyang wonen we een boeddhistisch kloosterfestival bij. De monniken voeren hier een wervelende show op. In hun kleurrijke gewaden, getooid met soms angstaanjagende maskers, beelden ze demonen en goden uit. Dit 2-daags religieus spektakel wordt door bewoners uit de verre omtrek bezocht, die in hun mooiste kleding het feest bij komen wonen. Bij het sprookjesachtige Pangong meer krijg je de tijd om deze indrukken rustig te verwerken en in de afgelegen Nubra vallei zie je het dagelijks leven in de dorpjes. Na een vrij te besteden dag in Leh vliegen we terug naar Delhi, waar we nog een dag vrij te besteden hebben voordat we terugvliegen naar Amsterdam.

Programma in het kort

Dag 1

Vertrek vanuit Nederland en aankomst in Delhi rond middernacht, ontvangst en vervoer naar het hotel.

Dag 2

Rondleidingen in Delhi. De stad is verdeeld in ‘Old Delhi’ en ‘New Delhi’. Het onbetwiste centrum van Old Delhi is het Rode Fort uit 1648. De roodstenen buitenmuren van 2 kilometer lang en 33 meter hoog zijn indrukwekkend. De binnenkant van het fort is verdeeld in marmeren ontvangsthallen, baden met fonteinen, torens, een moskee, koninklijke tuinen en luisterrijk versierde woon,- en leefruimtes voor de Sjah en zijn vrouwen. Het fort is op maandag gesloten. Vlak bij het fort vind je de Jama Masjid moskee uit 1644 waar plaats is voor maar liefst 25.000 biddende gelovigen. Ten zuiden van het Rode Fort markeert een marmeren gedenksteen de plaats waar Gandi is vermoord en hier is inmiddels een park en museum bij gebouwd. Tussen Old Delhi en New Delhi ligt Connaught Place met een wijk die cirkelvormig rond het park is gebouwd. Een van de zijstraten van dit plein loopt naar het hart van New Delhi; de India Gate. Ook dit is een groot plein met park waar een triomfboog de 90.000 gevallenen van de Eerste Wereldoorlog herdenkt. Langs het Purana Qila fort kom je bij het praalgraf van Humayun; alvast een voorproefje op de Taj Mahal.

Dag 3

Vroeg in de ochtend vervoer naar de luchthaven voor de vlucht naar Leh. Na aankomst vervoer naar het hotel. Omdat Leh op 3.520 meter hoogte ligt, raden we je aan de rest van de dag rustig aan te doen en voldoende te drinken (geen alcohol) om de kans op hoogteziekte te verminderen. Leh is de hoofdstad van Ladakh, de meest noordelijke staat van India. Ladakh ligt midden in de Himalaya en wordt ook wel 'Klein-Tibet' genoemd. Vanwege de nabijheid van het "echte" Tibet vind je in en om Leh veel militaire (controle)posten. De provincie is overwegend boeddhistisch. In Leh staat ook een moskee en vind je een flinke groep moslims die hier samen met nog wat andere geloven in harmonie samenleven. Leh is een relatief kleine stad in de Indus vallei met een labyrint aan kleine steegjes en huisjes. De stad wordt gedomineerd door de negen verdiepingen tellende paleis ruine uit de 17e eeuw. Het uiterlijk van dit paleis heeft grote overeenkomsten met het Potala paleis in Lhasa.

Dag 4

Vandaag maken we een excursie naar het paleis van Shey en de kloosters Thikse en Hemis. In het schitterend gelegen Hemis klooster wordt de grootste thanka (religieuze schildering op doek) van Ladakh bewaard, die eens in de 12 jaar wordt uitgerold. De goedgeconserveerde wandschilderingen tonen duidelijk de invloeden van Kasjmir aan. Bij het paleis van Shey bevindt zich een klein klooster, waar een indrukwekkend groot boeddhabeeld staat. Voor de beoefening van het boeddhisme moet je echter in Thikse zijn, waar een van de actiefste kloosters uit de regio staat.

Dag 5

Het Spituk klooster dat we vandaag bezoeken stamt uit de 11de eeuw en behoort tot de Gelukpa orde, evenals het Sankar klooster dat we vandaag bezoeken. De Shanti stoepa staat eveneens op het programma. Deze stoepa wordt ook wel de Japanse Peace pagode genoemd en hiervandaan heb je een schitterend uitzicht op de wijde omgeving.

Dag 6

Vandaag verlaten we Leh en staan er een paar boeiend kloosters op het programma. Het klooster van Phyang ligt ongeveer 40 kilometer buiten Leh en behoort toe aan de roodkapsekte. Het Likir klooster behoort tot de Gelukpa orde en is het meest bekend vanwege het enorme gouden Boeddhabeeld dat de groene vallei overziet. We opvernachten in een guesthouse in Alchi. Direct bij aankomst zie je dat het dorp vol met chortens (stoepa's) staat. Het klooster is in de 11de eeuw onder leiding van Ringchen Zangpo gebouwd. De Indiase invloed en vooral de invloed van de Kasjmiri zijn duidelijk zichtbaar in de muurschilderingen. In de drie verdiepingen tellende Dharma tempel vind je een gigantisch Boeddha beeld. In andere tempels staan nog meer beelden van klei en houtsnijwerk. Ook op de wanden zie je boeiende wandschilderingen.

Dag 7

Na het ontbijt vertrekken we naar Lamayuru (3.390 m.) en rijden vervolgens aan het einde van de dag naar Dha-Hanu (2.600 m.). Het klooster van Lamayuru is een van de indrukwekkendste gompa's die we zullen zien en domineert de hele omgeving. Dit oudste klooster van Ladakh dateert van voor de 10de eeuw en is tijdens zijn bestaan verschillende keren verwoest en herbouwd. Je vindt hier interessante wandschilderingen, tapijten en thanka's (religieuze schilderingen op doek). Aan het einde van de middag rijden we door naar Dha-Hanu, waar we in tenthuisjes overnachten.

Dag 8

Voor we via Basgo naar Leh terugrijden verkennen we de omgeving. De Drogpa streek omvat vijf dorpen, waarvan Dha en Bima de meest interessante zijn. Hier leven de laatste nazaten van de Dards, die van Arische afkomst zijn en hun eigen gewoonten en gebruiken hebben. De bewoners uit deze vruchtbare vallei zien er heel anders uit dan de inwoners van Ladakh. De dorpelingen worden geroemd om hun schoonheid, hebben grote ogen, zijn lang en knap en zijn bovendien gastvrij. Volgens overlevering zijn ze in de 10de eeuw via Gilgit uit Centraal Azie naar dit gebied gekomen. Hierna rijden we naar Basgo. Het paleis van Basgo is grotendeels vervallen maar tijdens de wandeling naar boven kun je genieten van het uitzicht op het dorpje. Hier zie je de bewoners bezig met hun dagelijks bezigheden zoals het binnenhalen van de oogst, fruit drogen, yakpoep (als brandstof) verzamelen, huizen bouwen, geiten hoeden en nog veel meer. Na terugkeer in Leh overnachten we weer in het hotel.

Dag 9

Deze ochtend rijden we naar Tak-Tak Gompa, waar we het kloosterfestival zullen bijwonen (festivaldatum onder voorbehoud). Normaal gesproken wordt dit klooster nauwelijks door toeristen bezocht. Ondanks de slechte staat van de wandschilderingen zijn er ook nog enkele mooie exemplaren te bewonderen. Aan het einde van de festivaldag rijden we weer terug naar Leh. Afhankelijk van de vertrekdatum kan deze festivaldag ook bij een ander klooster plaatsvinden en op een ander moment worden ingepland.

Dag 10

Vanaf Leh rijden we naar het Pangong Tso (Tso is Tibetaans/Ladakhi voor 'meer'). De kleuren van de bergen lijken na iedere bocht in de weg te veranderen. We komen langs enorme rotsblokken en droge rivierbeddingen. Vlak voor het meer moeten we door een rivier rijden die getijden kent. In de ochtend is het waterpeil het laagst dus we moeten vroeg van start. Het Pangong Tso is het hoogste meer van Ladakh en ligt op 4.300 meter. Het water van het meer is zout en wordt omringd door bergpieken van 6.500 meter. Het meer is 150 kilometer lang en maar 4 kilometer breed. Slechts een kwart van het meer ligt in India, de overige drie kwart ligt in Tibet (en daar mogen we niet komen). De uitzichten zijn dramatisch mooi en je kunt op eigen gelegenheid langs het meer wandelen. Ook kun je er heerlijk relaxen met een boek (al bestaat de kans dat het fantastische uitzicht te veel afleidt). Bij het meer overnachten we in tenthuisjes met eigen wastafel en toilet.

Dag 11

We rijden terug naar Leh en bezoeken onderweg het Chemde klooster, dat als een toefje op een heuvel ligt en nauwelijks door toeristen wordt bezocht.

Dag 12

Vanuit Leh rijden we omhoog naar de 5.359 meter hoge Khardung-La pas. De pas ligt op de route naar de Nubra vallei en is een van de hoogste passen ter wereld waar motorvoertuigen kunnen komen. Volgens de borden is deze pas hoger dan de gps meting die wij hier vermelden. De oude vermelding is mogelijk afkomstig van de voormalige route die langs een hoger punt liep. Het uitzicht hiervandaan op de besneeuwde toppen en gletsjers en het dal met de kleine dorpjes is onvergetelijk mooi. Houd er echter rekening mee dat de pas ook in wolken gehuld kan zijn. Eenmaal achter de pas komen we in de Nubra vallei. Nubra betekent groen en deze streek heeft als bijnaam de bloemenvallei. Tussen het kale gebergte doet de vallei aan als een oase in de woestijn. We overnachten in een tenthuisje.

Dag 13

Vandaag nemen we de tijd om de dorpjes in de Nubra vallei te verkennen. In deze vruchtbare vallei groeit ook veel fruit zoals appels en abrikozen en negentig procent van de bevolking is boeddhist.

Dag 14

We passeren wederom de Khardung-La pas als we terugrijden naar Leh. De stad zie je achter de pas bij helder weer al in de verte liggen.

Dag 15

Vrij te besteden dag in Leh. Voor wie geïnteresseerd is in projecten die opgezet zijn om de plaatselijke bevolking op een milieuvriendelijke manier te steunen, raden we aan een bezoek te brengen aan het gebouw van de ISEC in Leh. Verder vind je hier vele souvenirwinkeltjes maar leuke aandenken kun je ook op een van de Tibetaanse vluchtelingenmarktjes kopen.

Dag 16

Vervoer naar de luchthaven voor de terugvlucht naar Delhi, waar de rest van de dag vrij te besteden is.

Dag 17

Vrij te besteden dag in Delhi. Je kunt bijvoorbeeld een van de musea bezoeken of de Dili Haat. Dit is een bazaar waar allerlei etenswaren en handwerk wordt aangeboden; stoffen, muziekinstrumenten, beeldhouwwerk, houtsnijwerk, aardewerk, sieraden, leer, glas, poppen enzovoort. Een interessant uitstapje is die aan de Bahai Tempel. Dit is een modern bouwwerk in de vorm van een lotus die een beetje doet denken aan de opera in Sydney. Zoals bij de meeste bezienswaardigheden in Delhi moet je ook hier je schoenen (tegen een kleine betaling) bij de ingang achterlaten. Trek dus oude versleten sokken aan. ’s Avonds worden we naar het vliegveld gebracht voor de vlucht terug naar Nederland.

Dag 18

Vlucht en aankomst in Amsterdam.